Nato Nedir? Nato’nun Hiç Bilinmeyen Yönlerini Araştırdık!

Nato Nedir? Nato'nun Hiç Bilinmeyen Yönlerini Araştırdık!

Nato Nedir? Nato’nun Hiç Bilinmeyen Yönlerini Araştırdık!

1954 yılında gazetelerde şöyle bir haber çıktı, napoli’deki nato karargahında vazifeli bulunan yüzbaşı Turan çağlar’ın bir kızı dünyaya gelmiş ve nato adı konmuştur. Nato, napoli’deki nato karargahında doğan ilk çocuktur. Kızına nato adını koyan Çağlar, ankara’da siyahi casuslarını dinleyen mit dinlemesine takılır. Sorgusunda 15 yıl boyunca Amerikan istihbaratına türk ordusuyla ilgili bilgi ve belge verdiğini itiraf eder. Kendini şöyle savunur. Zaten bütün hükümetler Genelkurmay başkanları Amerika hesabına çalışıyor, ben yapınca mı suç oldu? Casusluktan 15 yıl hapsi istenmektedir ve mamak cezaevine konur.

Bir süre sonra cezaevinde esrarengiz bir şekilde ölür. Bu arada o kız çocuğu gazetelere haber olan adını değil, lale adını kullandı, büyüdü. Barış Manço ile evlendi ve biz onu bugün lale mançu diye tanıdık. Nato’yu onun kadar seven başka biri olmuş mudur? Bilmek zor ama nato 70 yıldır öyle ya da böyle dünya siyasetine ve ekonomisine yön veriyor. Son birkaç aydır nato ülkeleri rusya’nın olası işgali karşısında ukrayna’ya yardım etmek için neler yapabileceğini değerlendiriyor. Ukrayna neden nato’ya üye olmak isterken Rusya neden bu üyeliğe savaş çıkartacak kadar karşı, neden sovyetlerin yıkılmasından sonra bitmesi beklenen ittifak genişleyerek sürüyor?

Son günlerde herkesin hakkında konuştuğu nato dünyası bu makalemizde. Konu başlangıcını ikinci dünya savaşı’nın siyah beyaz yıllarında değil de tiktok ta savaş izlediğimiz yalnızca 3 ay öncesine saralım. Önce Ukrayna ve Rusya zaman zaman küçük çaplı çatışmalar yaşıyordu. Ukrayna ve batı rusya’yı sınırı 10 binlerce asker yaymakla suçlarken, Rusya suçlamaları reddediyordu. ABD ve nato ülkeleri, rusya’nın askeri yığınak para karşısında ukrayna’nın nato üyesi olmasını istiyordu. Ukrayna içindeki nazi sempatizanları yaklaşan ateşe körükle gidiyor. Rusya’nın milyonlarca insanını kaybettiği ikinci Dünya Savaşı travmasını taşıyordu. Amerika, Rusya her an ukrayna’ya saldırabilir açıklamalarını kristal küreye bakarak değil, küresel istihbarat ağına dayanarak yapıyordu.

Gerçi Amerika ”ABD” ırakta kimyasal silah olduğu yalanını söyleyerek irak ı işgal etmişti ama neyse beklenen sonuçta oldu. Rusya, ukrayna’nın nato’ya katılma ihtimalini ve küçük çatışmaları savaş nedeni saydı ve 20 şubat’ta ukrayna’ya ilk operasyonunu başlattı. İşin tuhafı Rusya bunu savaş diye kabul etmeyip teröristlere karşı operasyon diyordu. Çünkü savaş dese, Cenevre sözleşmesi gibi kendini bağlayıcı kurallara evet demiş olacaktı. Peki bu savaşın nedeni olan ukrayna’nın girmek istediği nato aslında ne?

Türkiye’nin de üye olduğu nato’nun açık adı kuzey Atlantik anlaşması örgütüdür. 1949 yılında aralarında abd, Kanada, ingiltere ve fransa’nın da bulunduğu 12 ülkenin kurduğu bir askeri ittifaktır. Nato’nun amacı en bilinen beşinci maddesiyle kendini açıklıyor. Nato üyesi olan bir devletin nato üyesi olmayan bir devlet tarafından gerçekleşen herhangi bir saldırıda diğer nato üyeleri ortak bir şekilde kendi taraflarında bulunan üyeye ortak bir şekilde savunma yapar. Yani 3 silahşörlerin  meşhur lafı olan birimiz hepimiz hepimiz birimiz için anlaşması gibi.

Nato Nedir? Nato'nun Hiç Bilinmeyen Yönlerini Araştırdık!
Nato Nedir? Nato’nun Hiç Bilinmeyen Yönlerini Araştırdık!

Ancak bu beşinci maddeyi pratikte sadece ABD, Amerika 11 eylül’de saldırıya uğrayınca uyguladı. Nato’nun merkezi etliye sütlüye dokunmayan belçika’nın başkentinde yani brüksel’de yer alır. Nato üyelerinin toplam askeri harcaması, dünyadaki savunma harcamalarının %70 inden daha fazladır.

Gelelim kuruluş hikayesine ikinci Dünya Savaşı sonrasında gelişmeye başlayan teknolojiyle birlikte bazı ülkeler kitle imha silahlarıyla kendilerinden güçsüz ülkelere saldırmaya başladı. Bu saldırılar sonucu bazı ülkelerin yaşayabilmesi zorlaştı. Bu nedenle milli çıkarları örtüşen ülkeler belirli noktalar üzerinde birleşti ve bazı konularda birlikte hareket etmeye başladılar. Rusya’nın ikinci Dünya Savaşı sonrasında avrupa’ya genişlemesinin önlenmesi gerekiyordu. Bunun üzerine 12 ülke nato teşkilatını kurdu. Türkiye ise ikinci dünya savaşı’na girmese de ağır hasarlı atlatmıştı. O yılları ismet inönü’nün sizi belki aç bıraktım ama babasız bırakmadım dediği yıllardı. Yeni dünya düzeni kurulurken türkiye’yi yalnız ve oldukça fakirleşmiş bir ülkeydi,

İkinci dünya savaşı’na katılmadığı için güvenilmez müttefik imajını silmek istiyordu. Menderes ve Celal Bayar, bunun yolunun nato üyeliğinden geçtiğini düşünüyordu. Türkiye’nin ABD yanında kore savaşına katılması bu üyelik sürecini hızlandıracaktır. Türkiye kore savaşı’na 741 şehit, 2068 gazi, 163 kayıp, 244 esir vererek 18/2/1952 de nato’ya katıldı. Türkiye böylece 12 kuruldan sonra yunanistan’la birlikte nato üyesi olmuştu. Soğuk savaş döneminde kurulan nato’ya rakip bir oluşum çok gecikmedi. SSCB öncülüğünde çekoslovakya, Polonya, Bulgaristan. Romanya Arnavutluk ve doğu almanya’nın katıldığı Varşova paktı kuruldu.

Soğuk savaş yıllarında defalarca çatışmanın eşiğine geldiler ama birbirlerine tek mermi atmadılar. Bu gerilim silah üreticisi, ekonomileri canlı tutarken diktatörlüklerin can suyu oldu. Soğuk savaş döneminin birbirine düşman 2 tarafı çok netti. Dünya bugünkü gibi çok kutuplu değildi. 1974 yılında Türkiye Kıbrıs için bir hareket başlattı. Türklere değil, rumlara da barış getirmek için adaya gidiyoruz dediler. Buna karşı Yunanistan, nato’nun askeri kanadından çekilme kararı aldı. Ancak 1980 yılına gelindiğinde Kenan evren’in onayıyla Yunanistan yeniden nato’ya döndü. Darbeciler dış baskı istemiyordu 1991 yılında doğu bloğu çöküp Varşova paktı dağıldıktan sonra nato’nun karşısındaki en büyük engel yok olmuştu.

1997 yılından başlayarak eski sosyalist ülkelerin 11 tanesi nato üyesi olmaya başladı. Rusya’nın etrafı nato ülkeleriyle çeviriyordu. Eski KGB subayı Putin kendini kafesteki sibirya kaplanı gibi hissediyordu. Sonunda Ukrayna dışında hemen tüm komşuları nato üyesi olmuştu. Soğuk savaş döneminde Varşova halkı ve nato karşılıklı olarak elleri nükleer silah düğmesinin 40 yıl beklemişler ama birbirlerine tek mermi dahi atmışlardı. Soğuk savaş sona erince nato ilk operasyonunu 1990 ve 91 döneminde ırak in kuveyt’e uyguladığı işgalle birlikte düzenlendi. Arkasından Bosna Hersek müdahalesi yaşandı. Bu haklı müdahaleden önce nato üyesi Hollandalı askerlerin srebrenitsa’da bosna’daki 8500 kişinin katline göz yummaları insanlığın en büyük vicdansızlık larından biri olarak akıllarda kaldı.

Sonra nato’nun Kosova müdahalesi meydana geldi. 2001 yılına gelindiğinde Afganistan odaklı El Kaide saldırılarının azmettiricisi konumundaydı. ABD afganistan’a müdahale edecekti ama tek başına değil ilk defa kuzey Atlantik anlaşması kapsamında bulunan beşinci madde burada uygulandı. Yirmiye yakın ülke Afganistan misyonuna abd tarafında yer aldı. Nato 2004  ABD yi desteklemek için askeri eğitim görevini başlattı. Nato tarafından aden körfezi’nde somalili korsanlara karşı mücadele başladı. En son libya’da uluslararası terörizme destek verdiği için müdahale etti. Bunlar nato’nun görünen yüzü elbette bir de nato’nun karanlık dehlizlerinde kurulan derin nato vardı. Yani türkçe si kamu anlamına gelen bu organizasyon, çeşitli siyasi cinayetler ve komplolarla ilişkilendirildi. Dünyanın çeşitli ülkelerinde komünizmle mücadele kisvesiyle onlarca karanlık operasyona imza attı. Bu karanlık örgüt Amerikan ve ingiliz kontrgerilla örgütlenmesi olan stay behind tarafından 1952 yılında kurulmuştu.

Nato Nedir? Nato'nun Hiç Bilinmeyen Yönlerini Araştırdık!
Nato Nedir? Nato’nun Hiç Bilinmeyen Yönlerini Araştırdık!

İtalya’da temiz eller operasyonu ile ünlü yargıç pelicans’ın gizli servis arşivinde yaptığı incelemelerde. 1972 yılındaki bir bombalamanın kesinlikle nato destekli bazı gizli örgütlerce yapıldığı sonucuna ulaşmıştı. Yargıç italya Cumhurbaşkanı Francesco koca’dan mafyaya kadar italya siyasetine sirayet etmiş bu yapıyı yıkmak için olağanüstü bir çaba harcadı. İtalya’da her şey bir çorap söküğü gibi ortalığa saçıldı ama diğer ülkelere sıçramadı.

Her nato ülkesinde başka bir isimle faaliyet gösteriyor ve korunup kullanıyordu. Bu yükü çekmeye kimse cesaret edememiş çeker gibi yapanlar da bir süre sonra operasyonları kendi siyasi çıkarları için kullanmıştı. Nato resmi beyanlarında demokratik değerleri korumak dese de yıllarca avrupa’nın göbeğinde ispanya’da, franco’ya, portekiz’de salazar la, türkiye’de Kenan evren’e destek olmuştu. 12/9/1980 gecesi asker harekete geçmeden dakikalar önce dönemin abd Ankara Büyükelçiliği darbeyi merkezi haber alma ajansı c Türkiye masası şefi paul henze, bizim çocuklar başardı sözüyle duyurmuştu. Bugün Rusya haksızca bağımsız bir ülkeyi işgal etmek gibi bir yayılmacılık yapmış olsa da nato’nun da masum olduğu hiç söylenemez.

Gelinen noktada yılların tarafsız ülkelere isveç ve Finlandiya. Nato’ya katılmak için gün sayıyor. Çünkü onların da yıllara dayanan Ruslar bizi işgal edecek toplumsal travmaları var. Nato üyeleri 2021 yılında savunma harcamalarını 2020 ye göre % 8 oranında artırdı. İttifak üyeleri savunmaya 1.8 trilyon dolar harcadı. Bu türkiye’nin yıllık gayrisafi milli hasılasının yaklaşık 2 katı bir büyüklük dünyanın en değerli 5 markası apple, Amazon, Google, Microsoft ve walmart değerleri kadar büyük bir harcama nato’nun günahları saymakla bitmez.

İsmet inönü’nün bir sözüyle konuyu bitirelim, büyük devletlerle ilişkiler ayıyla yatağa girmeye benzer. Türkiye olarak abd, Rusya ve çin ile ilişkilerde bu sözü unutmayalım kâfi.

Sıradaki içerik:

Nato Nedir? Nato’nun Hiç Bilinmeyen Yönlerini Araştırdık!